Historia Mikrokomputera CA80

Translation: EN

CA80 które kiedyś zbudowałem był nazywany Nowym CA80 i został zaprojektowany na dwustronnej płytce w 1991. Był to postęp w stosunku do inicjalnej wersji CA80, która składała się z kilku jednostronnych płytek zaprojektowanych w latach 80. Pierwsza wersja CA80 nie miała także obudowy. Użytkownicy budowali własne. Obudowa została oficjalnie wprowadzona i sprzedawana z Nowym CA80 i była zaadoptowana z programowalnego kalkulatora Elwro 190. Poniżej przedstawiam kilka fotografii prezentujących mój CA80 po wyjęciu z pudełka.

Pan Stanisław Gardynik, który był twórcą CA80 i właścicielem firmy MIK, zdołał zaprojektować i zbudować CA80 wraz z pełną dokumentacją. Jako pracownik PAN (Polskiej Akademii Nauk) znał bardzo dobrze elektronikę i informatykę. Reklamy CA80 były dostępne w czasopismach komputerowych i elektronicznych z lat 80 i 90.

Cytując katalog-ulotkę, który ciągle posiadam, możemy zrozumieć ideę jaka przyświecała Panu Stanisławowi:

"Sterownik edukacyjny CA80 i literatura serii MIK... kierowane są przede wszystkim do ludzi "nie znających prawa Ohma". Każdego roku pojawia się około 500tys. nowych, potencjalnych użytkowników CA80 - tylu młodych ludzi kończy co roku szkołę podstawową.

Dokumentacja mikrokomputera CA80 zakłada, że odbiorca potrafi czytać i logicznie myśleć - nie są wymagane ŻADNE wiadomości wstępne z zakresu elektroniki i mikroelektroniki. CA80 to mikrokomputer przeznaczony do samodzielnego złożenia, którego dokumentacja rozpoczyna się od takich pojęć jak napięcie, prąd, prawo Ohma, a kończy ... systemem przerwań, emulator. Podstawowa dokumentacja to śmietanka wiedzy o elektronice i mikroelektronice. Zrozumienie MIK01 do MIK04 gwarantuje przekroczenie pewnego progu wiedzy, powyżej którego kontakt z techniką mikroprocesorową staje się przyjemnością i możliwe jest dalsze efektywne samokształcenie.

Każdy początkujący programista (ja także przez to przeszedłem - pisze autor), generuje wielkie ilości "prostych" błędów. Dopiero po wielu latach można dojść do kilku błędów w każdych 2kB kodu maszynowego i zostać zawodowcem.

Z tego powodu najważniejsze dla początkującego programisty są znakomite środki do uruchamiania programów na pełnej szybkości i w docelowych warunkach.

Takie środki posiada CA80 !!! ..."

Pierwszy zestaw dokumentacji MIK (MIK01 i MIK02) kupiłem we wczesnych latach 90. gdy miałem 16 lat. Razem z MIK03 i MIK04 tworzą one elementarny oraz podstawowy kurs elektroniki, mikroelektroniki oraz podstaw techniki cyfrowej. Próbnik stanów logicznych i prosta płytka do testowania razem z wymienionymi książkami i dodatkowymi katalogami są zaprezentowane poniżej.

Zeszło mi w sumie trochę czasu zanim przeczytałem książki. Czytanie i eksperymentowanie było jednak bardzo przyjemnym wyzwaniem. Kolejne książki z serii opisywały:

architekturę komputera CA80 (MIK05 - CA80 Mikrokomputer),
programowanie w asemblerze (MIK06 - Laboratorium Programowania),
Listing programu MONITORA, czyli systemu operacyjnego CA80 (V3.0 kodu z komentarzami była wylistowana na 49 stronach w MIK08),
architekturę Nowego CA80 (MIK09 - Nowy CA80),
emulator MikSID oraz kilkanaście programów napisanych przez użytkowników CA80 (MIK11 - Superemulator MSID).

Niektórzy zastanawiają się gdzie jest MIK07. Znalazłem go w załączniku do MIK05 (strona. 186) oraz przedrukowany ponownie w MIK09 (rozdział 7.5.4).

MIK07 jest opisem płytki tzw. sprzętowej pracy krokowej (MIK07A), używanej do debugowania CA80 krok po kroku z użyciem próbnika stanów logicznych. Pomógł mi w uruchomieniu mojego CA80.

Ciągle zastanawiam się gdzie jest MIK10. Była to kolejna pozycja niedostępna w oficjalnym cenniku. Jedyne miejsce gdzie się ona pojawiła to spis treści MIK09. MIK10 jest tu opisany pod tytułem Mikroelektronika. Zakładam, że pisanie książki ciągle trwało i dlatego nie została opublikowana.

Fotografię płytki MIK07A razem z resztą dokumentacji zamieszczam poniżej. Dodatkowo proponuję zwrócić uwagę na wspomniany MIK10 w spisie treści MIK09....

W końcu na 18 zbudowałem sobie własnego CA80. Nie zadziałał gdy podłączyłem mu pierwszy raz zasilanie i musiałem skorzystać z MIK07A. Podczas testowania procedury startowej udało mi się zauważyć że jeden z sygnałów magistrali adresowej był uziemiony, co powodowało że CA80 nie startował. To było naprawdę świetne doświadczenie odnaleźć ten bug samemu, usunąć i zobaczyć logo CA80 zapalone na wyświetlaczu. :)

Przyjrzyjmy się na szybko Nowemu CA80. Galeria poniżej przedstawia zmontowane płytki (dwustronna płyta główna MIK290 oraz klawiatura MIK291) umieszczone w obudowie wraz z wyświetlaczem.

Nowy CA80 był dostępny w następujących zestawach:

MIK188 - Płytka zasilacza CA80 (z kompletem części MIK188A),
MIK290 - Płyta główna nowego CA80 (z kompletami części MIK290A do E).

Te dwie płytki razem z częściami oraz zestawem MIK299 (obudowa z klawiaturą (MIK291) i 8 cyfrowym wyświetlaczem 7-segmentowym), tworzyły MIK300 super zestaw, czyli kompletny zestaw elementów do Nowego CA80.

By uruchomić CA80 pogrzebne były jeszcze pamięci RAM i EPROM z programem MONITORA. Były dostępne następujące opcje:

MIK33 - EPROM 2764 z programem MONITORA (8kB) dla CA80,
MIK45 - opcjonalny EPROM 2732 z programem C800 MONITOR,
MIK49 - opcjonalny EPROM 27128 z programem C930 MONITOR,
MIK302 - maksymalny zestaw pamięci: EPROM 2764 z programem MONITOR (8kB), RAM 62256 (32kB).

To może wydać się zabawne teraz, ale w czasach gdy używano taśm lub dyskietek do zapisu programów, Pan Stanisław oferował usługę programowania EPROMów. Można było wysłać przygotowany kod programu z EPROMem pocztą, po czym po zaprogramowaniu powracał gotowy do użycia na CA80.

Aplikacje napisane przez użytkowników dla CA80 znajdowały się m.in. na opcjonalnych EPROMach. Kilka z nich wykorzystywało zewnętrzne układy, które należało podpiąć do portów We/Wy CA80. Dla aplikacji opisanych w MIK06 dostępne były następujące zestawy:

MIK50 - częstościomierz/czasomierz do 100MHz,
MIK51 - komputerowa pozytywka,
MIK86 - programator EPROM,
MIK390 - sterownik CA82 (opisany w MIK11).

Mam w kolekcji nadal kilka z nich. Fotografie poniżej...

Firma MIK sprzedawała także niezależne produkty:

MIK64 - Komputerowy dzwonek drzwiowy (64 melodie),
MIK65 - Komputerowy sterownik świateł (8 kanałów).

Planowałem uruchomić kiedyś sterownik CA82.

Jeśli ktoś posiada niewykorzystane płytki z CA80 proszę o wiadomość za pomocą portalu LinkedIn.

Mam nadzieję, że ta krótka strona o historii polskiego mikrokomputera CA80 spodobała się. Proszę o uwagi i sugestie jeśli czegoś zapomniałem.